محرك حركت مزبور يك امر جوهرى خواهد بود كه خود داراى حركت باشد . به عبارت ديگر : يك قوه محركه‌اى در ماده است كه مربوط به صورت نيست و آن قوه محركه صورت پيشين را از بين مىبرد و صورتى ديگر را مىآورد . پس جوهر ماده ، محرّك است و جوهر صورت ، متحرك است . و چون هر ماده‌اى صور متعدده دارد ، پس در هر مادّه‌اى يك امر جوهرى است كه محرّك مىباشد . خلاصه اين كه تحول ذاتى جز با تبدل صور جوهرى ممكن نيست و صور جوهرى به خودى خود تبدل به هم پيدا نمىكنند چون صور ، مباين يك‌دگرند و مباين به طرف مباين حركت ذاتى ندارد ، پس محرّك ديگرى دارند و اين محرك چيزى جز ماده نيست . خود ماده ، و جوهر ذات آن . دليل ششم دليل ديگرى كه براى حركت جوهرى اقامه شد ، مطلبى است كه مرحوم صدرالمتألهين در جلد سوم فصل 13 صفحه 218 « فى تحقيق مبدء الحركة القسرية » و نيز صفحه 174 - 177 فصل 37 « فى كيفية عدم الحركة و ما يتبعها » آورده است . نكات قابل ملاحظه در فصل 37 درباره‌ى حقيقت تبدل صور نوعيه است كه آيا از باب كون و فساد است يا حركت ، چنين است : « كون » و « فساد » بايد تدريجى باشند ، بر خلاف آن چه را كه فخر رازى از ابن سينا نقل كرد كه كون و فساد دفعى اند و يا به نقل مرحوم صدرا ، كون دفعى است ولى فساد حالش معلوم نيست . لازمه دفعى